Geschreven door: Michael Kloos

Vandaag, 28 januari, is de Europese dag van de privacy. Deze dag staat in het teken van dataprotectie en het informeren van Europese burgers over hun rechten betreffende het gebruik van hun data dat verzameld wordt door overheden en bedrijven. Maar naast het weten wat je rechten zijn, kun je natuurlijk zelf ook stappen ondernemen. Hoeveel en welke data verzamelen de grootste bedrijven nu eigenlijk van ons, en wat kun je doen om dit zoveel mogelijk te limiteren? En waarom zou je dat überhaupt willen?

Je betaalt met je privacy

Veel services en applicaties zijn tegenwoordig gratis. Denk aan WhatsApp, Facebook, Instagram, Discord, Google, en ga zo maar door. Deze apps zijn bijna niet meer weg te denken uit de maatschappij. Ze zijn ontzettend belangrijk geworden voor mensen en bedrijven en ze zijn gemakkelijk te gebruiken. Bovendien zijn ze “gratis”.

Als een nuttige of zelfs belangrijke app gratis is, zou je je kunnen afvragen hoe dat kan. Sommigen verdienen geld door middel van advertenties, maar vaak is dat niet het geval. Hoe worden deze apps dan gefinancierd? Het antwoord is simpel: met jouw data. Bedrijven verzamelen jouw gegevens en verkopen deze door aan derde partijen. Dit natuurlijk niet altijd het geval en per bedrijf verschilt hoeveel data wordt doorverkocht, maar het is belangrijk om hiervan bewust te zijn. 

Wat maakt het uit?

Gepersonaliseerde advertenties zijn misschien zo slecht nog niet. Je wilt immers liever iets zien wat misschien interessant is dan iets wat totaal niet relevant is voor jou. Maar dataverzameling gaat verder dan alleen het kijken naar wat je in het verleden gekocht of opgezocht hebt. 

De data eromheen, de zogeheten restdata, vertelt veel meer over je. Met deze data, zoals je likes, je contacten, hoeveel tijd je op bepaalde pagina’s doorbrengt, waar je op klikt en waar je op inzoomt, kan voorspeld worden wat je nodig hebt of binnenkort gaat zoeken. Dit wordt ‘surveillancekapitalisme’ genoemd en werd uitgebreid besproken in het programma VPRO Tegenlicht. In de aflevering, “De Grote Dataroof”, wordt door onder andere Harvard-hoogleraar Shoshana Zuboff uitgelegd hoe eerst Google, gevolgd door andere giganten zoals Amazon, voorspellingen over jou kunnen doen met de patronen uit de data die zij van jou hebben verzameld. 

Een voorbeeld dat genoemd wordt is dat van een Amerikaans meisje dat overging op minder sterk ruikende shampoo’s. Op basis van deze informatie ging het algoritme ervan uit dat het meisje zwanger was en begon het, voordat zij dit zelf verteld had, babyproducten voor te stellen aan haar vader.

Zo gaat het verder. Je kunt gemanipuleerd worden zonder dat je er erg in hebt. Hoe meer bedrijven van je weten, hoe verder je gestuurd kan worden. Ook apparaten zullen niet langer werken als je de privacyverklaring niet accepteert en services kunnen onbeschikbaar worden. 

Erger nog is het idee dat jouw data wordt gebruikt voor andere, duistere doeleinden. Een publieke foto op Facebook, bijvoorbeeld, kan gebruikt worden om het algoritme van gezichtsherkenningssoftware te verbeteren. Deze software wordt op zijn beurt gebruikt door overheden om haar inwoners in de gaten te houden en te controleren. Dat gebeurt misschien in Nederland niet, maar het is wel aan de gang in bijvoorbeeld China. Jouw Facebook foto’s kunnen hieraan meehelpen.

Maar als je dit niet wil, wat dan?

Wat kan je doen?

Als je niet wilt dat Facebook en Google je overal volgen is het antwoord simpel: stop met het gebruik hiervan. Kijk bijvoorbeeld wat de grootste messaging apps van je verzamelen ten opzichte van de kleinere, privacy-gerichte apps:

(bron: Forbes)

Voor sommige apps zijn er gelukkig ook alternatieven. In plaats van de zoekmachine van Google te gebruiken kun je bijvoorbeeld overgaan op DuckDuckGo of Startpage. Deze zoekmachines beloven geen data op te slaan of te verkopen aan derden. Om meer over zoekmachines die voor privacy staan te lezen kun je terecht in onze blog over privé-zoekmachines

Maar als je Google vervangt, zul je ook Chrome links moeten laten liggen. Er zijn veel verschillende internetbrowsers die privacy hoog in het vaandel hebben staan. Firefox is de bekendste en misschien ook wel de beste, maar het kan geen kwaad om je er wat meer in te verdiepen. Ook hierover hebben wij een blog geschreven waar we verder duiken in de verschillende privacy-gerichte internetbrowsers.

Veel data is gelukkig ook te verwijderen. De data die terug te leiden is naar individuen valt onder de algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Deze wetgeving zorgt ervoor dat elke Europese burger het recht heeft om zijn of haar data bij bedrijven in te zien, te laten verwijderen en te laten corrigeren. Als je hier hulp bij wilt kan My Data Done Right je op weg helpen.

Gemak versus privacy

Het opgeven van je gebruikelijke apps is misschien even wennen. Maar hoe belangrijk vind je het comfort en gebruiksgemak ten opzichte van hoeveel deze techgiganten van je weten en doorverkopen? Hoe gemanipuleerd voel je je als je iets koopt via een advertentie of suggestie? Ben je zelf op dit idee gekomen, of heeft je data jou naar dit punt geleid? Dat zijn de vragen die men zich zou moeten stellen. Het verzamelen van data is zo normaal geworden dat we er geen vraagtekens meer bij zetten. Als hier geen halt toe wordt geroepen zou het nog wel eens veel erger kunnen worden.


Deel artikel via: